Το νέο εργασιακό τοπίο

Παρέμβαση του Γιάννη Κουζή, ομότιμος καθηγητής Πάντειου Πανεπιστημίου και μέλος ΠΣ της ΛΑΕ-ΑΑ, στην εκδήλωση της Ενωτικής Αγωνιστικής Κίνησης Συνταξιούχων, με θέμα: Συντάξεις και Δικαιώματα: “Η αλήθεια που δεν λένε. Ενημέρωση για περικοπές, αλλαγές και όσα δικαιούμαστε”

Το νέο εργασιακό τοπίο που παγιώνεται στην Ελλάδα από την αρχή των μνημονίων έχει σαν βασικά χαρακτηριστικά την χαμηλά αμειβόμενη, ευέλικτη και επισφαλή εργασία. Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι τα επίσημα ποσοστά της απασχόλησης έχουν σημαντικά υποχωρήσει και τα αντίστοιχα της ανεργίας μειωθεί οδηγώντας σε θριαμβολογίες των εκάστοτε κυβερνώντων. Αποσιωπάται, ωστόσο, ότι η χώρα βρίσκεται στην δεύτερη χειρότερη θέση και ως προς αυτούς τους δείκτες. Και αυτό ενώ έχουν υποχωρήσει τα ακραία συμπτώματα της οικονομικής κρίσης, με την απασχόληση να «ευνοείται» από την ενίσχυση των ευέλικτων θέσεων εργασίας και την αθρόα μετανάστευση ιδιαίτερα ειδικευμένου εργατικού δυναμικού προς το εξωτερικό.

Η επιβολή της φτηνής εργασίας από τα μνημόνια με τις πρωτοφανείς συμπιέσεις στον κατώτατο μισθό και την αποδιάρθρωση του συστήματος των συλλογικών συμβάσεων και της διαιτησίας, έχουν οδηγήσει στην βαλκανιοποίηση των μισθών σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που έχει επιβάλει το δεύτερο μνημόνιο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ώστε ήδη πολλές χώρες της ΚΑ Ευρώπης να παρουσιάζουν υψηλότερους μισθούς από την Ελλάδα η οποία βρίσκεται στην τελευταία θέση στην Ε27 ως προς την αγοραστική τους δύναμη.

Η ανάπτυξη μιας μεγάλης ποικιλίας ευέλικτων μορφών εργασίας δεύτερης και τρίτης ταχύτητας δικαιωμάτων και αμοιβών, επιβουλεύεται και υποκαθιστά την πλήρη και σταθερή απασχόληση της οποίας το περιεχόμενο συμπιέζεται και υποχωρεί. Η ενίσχυση της πολιτικής ελαστικοποίησης των ωραρίων συντελεί στην αποδιοργάνωση των κοινωνικής ζωής ολοένα και μεγαλύτερου μέρους της κοινωνίας. Τα μεγέθη του χρόνου εργασίας στην Ελλάδα αποτελούν κοινωνική πρόκληση, όταν οι συμβατικές ετήσιες ώρες στην Ελλάδα είναι κατά 140 ώρες περισσότερες από τα ισχύοντα στην Ε27 . Επιπλέον ο πραγματικός χρόνος εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών, εκτοξεύει την χώρα στο πρώτο αρνητικό ευρωπαϊκό παράδειγμα με 320 περισσότερες ώρες ετησίως από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο, χωρίς να συνυπολογίζονται τα σχετικά πρόσφατα μέτρα επέκτασης της 6ήμερης εργασίας και του 13ωρου.

Η επισφαλής εργασία που εκδηλώνεται με την εκδήλωσή της στην «σταθερή» απασχόληση από τις συνεχείς διευκολύνσεις των απολύσεων. Συναντάται και με ακραίους όρους όταν το 2025 κλείνει με 201 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα ως απόρροια των βεβαρημένων ωραρίων, της εντατικοποίησης της εργασίας, την έλλειψη μέτρων ασφάλειας και την κραυγαλέα ανεπάρκεια των ελεγκτικών μηχανισμών.

Η εικόνα αυτή καθιστά την Ελλάδα ως την χώρα με την μεγαλύτερη επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών στην Ευρώπη, που την εντάσσει στην ανατολική ευρωπαϊκή περιφέρεια , και σε σταθερή απόκλιση όχι μόνο από τις χώρες της πρώτης ταχύτητας αλλά και από εκείνες του υπόλοιπου ευρωπαϊκού νότου. Και αυτό εν μέσω της γενικότερης εργασιακής απορρύθμισης που καταγράφεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της.

Η ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση που επικρατεί στο εργασιακό πεδίο και οι μακροχρόνιες δεσμεύσεις της χώρας ως αποικίας χρέους ,ενισχύουν την άποψη ότι η επιβολή ενός εργασιακού μοντέλου με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά συνιστά συνολική απειλή για το μέλλον της κοινωνίας . Όταν, μάλιστα, θεωρείται ότι το νέο εργασιακό τοπίο αποτελεί και την εγγύηση μιας «αναπτυξιακής» πορείας, με στόχους οικονομικής μεγέθυνσης, και με όρους περιθωριοποίησης των παραγωγών του πλούτου και της ευρύτερης κοινωνίας.

Η αντιστροφή της εικόνας απαιτεί ριζική αλλαγή πολιτικής και την δημιουργία ενός πραγματικά νέου παραγωγικού προτύπου, με την αποκατάσταση της εργασίας ως κύριας παραγωγικής δύναμης αντί της επίμονης αντιμετώπισής της ως επαχθούς κόστους στο όνομα της ανταγωνιστικότητας και της υψηλής κερδοφορίας.